Nalaten met een missie: "Als je het goed hebt, hoort daar de verantwoordelijkheid bij om te delen"

Voor Saskia Everts (67) en haar zoon Johan (29) is nalaten geen beladen onderwerp, maar een logisch onderdeel van hoe zij in het leven staan. Een gesprek over morele ambitie, de filosofie achter effectief altruïsme en de vraag of je je kinderen tekort doet als je nalaat aan een goed doel.

Saskia kijkt terug op een veelzijdige loopbaan. Ze begon als socioloog, werkte in de ontwikkelingssamenwerking en switchte later naar het vak van gezinstherapeut, werk dat ze ook na haar pensionering nog met veel passie deels uitoefent. Haar zoon Johan woont in Amsterdam en werkt als AI-adviseur. Recent reisde hij nog naar Kenia voor een project waarbij kunstmatige intelligentie wordt ingezet om koraalrif te herstellen.

Ondanks het generatieverschil en hun verschillende achtergronden delen moeder en zoon een diepgevoelde overtuiging: wie het goed heeft, heeft ook de taak om iets terug te geven aan de wereld. Die overtuiging kreeg concrete vorm toen Saskia en haar man besloten om 100WEEKS op te nemen in hun testament.

Van filosofie naar directe impact

Het zaadje voor Saskia’s visie op geven werd jaren geleden geplant toen zij en haar man The Life You Can Save van filosoof Peter Singer lazen. De redenering in het boek was voor hen onweerlegbaar.

Saskia: "Singer gebruikt het bekende voorbeeld van een kind dat dreigt te verdrinken in een vijver. Niemand twijfelt: je springt erin om dat kind te redden, ook al ruïneer je daarmee je splinternieuwe, dure schoenen. Singer stelt heel scherp dat we in feite continu in een situatie leven waarin we een paar 'dure schoenen' kunnen opofferen om elders op de wereld een leven te redden. Ethiek is voor mij geen abstract idee, maar een oproep tot actie."

Via vrienden, onder wie ethicus Chaling Heringa en sociologe Evelien Tonkens, kwamen ze in aanraking met 100WEEKS. De filosofie van de organisatie sloot naadloos aan bij wat Saskia zocht: geen ingewikkelde bureaucratie, maar directe impact.

Saskia: "Het efficiënte karakter sprak me meteen aan. Geen ingewikkelde tussenlagen, geen westerse experts die gaan bedenken wat vrouwen in Afrika nodig hebben, maar gewoon geld dat rechtstreeks via de mobiele telefoon bij de vrouwen terechtkomt. Het is simpel, respectvol en geeft vrouwen de autonomie om zelf hun leven op te bouwen."

Dat gebrek aan bureaucratie en bemoeizucht is volgens Saskia cruciaal. Ze herinnert zich geamuseerd een donateur die ooit maandelijks bleef bellen omdat ze zelf naar Rwanda wilde om vrouwen natuurgeneeskunde te leren.

Saskia: "Wie zit daar nu op te wachten? Vrouwen willen een kippenboerderij starten of een winkeltje beginnen, geen Nederlandse therapieën leren. Je moet geen machtsbalans creëren of geld aan voorwaarden verbinden. Bij 100WEEKS is de methode juist zo krachtig omdat het zo 'onbureaucratisch' en gelijkwaardig is."

Een open gesprek aan de keukentafel

Toen Saskia en haar man hun testament gingen herzien, mede om hun pleegkinderen goed achter te laten, voelde het opnemen van goede doelen als een vanzelfsprekendheid. Ze kozen ervoor om 100WEEKS op te nemen op basis van een percentage van de erfenis, in plaats van een vast bedrag.

Opmerkelijk is hoe nuchter Saskia tegen het proces aankijkt. Een testament opstellen vindt ze geen zware of beladen opgave.

Saskia: "Voor mij is het opstellen van een testament gewoon een zakelijke handeling. Net zoiets als het openen van een nieuwe bankrekening. Hoe bijtijds en opener je erover praat, hoe zakelijker het blijft. Mijn eigen vader zei vroeger al tegen mij: 'Als wij er niet meer zijn, staat daar een doos met alle informatie.' Dat voorkomt dat je kinderen in een emotionele periode ook nog eens alles moeten gaan uitzoeken."

Het besluit om na te laten werd niet in het geheim genomen, maar openlijk besproken in het gezin. Johan was niet verrast toen hij erover hoorde.

Johan: "Mijn ouders vroegen vooraf geen 'toestemming', maar dat voelde ook niet nodig. Het is hun geld en hun keuze. Ik kan me nog herinneren dat ik als twaalfjarig jochie dacht dat het doel van het leven simpelweg 'gelukkig zijn' was. Mijn ouders zeiden toen: 'Nee, het gaat er ook om dat je iets teruggeeft aan de wereld.' Dat begreep ik toen pas later, maar nu ik ouder ben en mijn eigen carrière heb, voel ik dat heel sterk. Vervulling vind je niet in spullen verzamelen, maar in bijdragen aan een ander."

Doe je je kinderen hiermee niet tekort?

De vraag waar veel ouders mee worstelen bij het opstellen van een testament is of ze hun kinderen benadelen als ze (een deel van) de erfenis aan een goed doel schenken. Voor Johan is het antwoord simpel.

Johan: "Ik heb nooit het gevoel gehad van: 'oh wat erg, nu krijg ik minder geld.' Je hebt als kind niet hard gewerkt voor het geld van je ouders. Je hebt het geluk gehad dat je in een goed nest bent geboren, hebt kunnen studeren en een basis hebt opgebouwd. Een erfenis is een extraatje. Ik zie de keuze van mijn ouders juist als een grote inspiratie. Ik ben er oprecht trots op."

Saskia vult aan dat kinderen tegen de tijd dat ouders overlijden vaak al hun eigen schaapjes op het droge hebben:

Saskia: "Als je tachtig wordt en overlijdt, zijn je kinderen vaak al vijftig of zestig. Ze hebben hun leven opgebouwd. Je hebt ze tijdens je leven al alle kansen, liefde en ondersteuning meegegeven die je kon bieden. Het geld dat je op dat moment nalaat aan een organisatie als 100WEEKS heeft daar een gigantische, levensveranderende impact, vele malen meer dan wanneer het als extraatje op een al volle bankrekening belandt."

Twijfel wegnemen door het gesprek aan te gaan

Voor wie erover denkt om een goed doel op te nemen in het testament, maar nog aarzeling voelt, hebben Saskia en Johan een duidelijke boodschap: maak het niet groter of zwaarder dan het is. Volgens Saskia helpt het erg om te werken met een percentage in plaats van een vast bedrag, zodat de verdeling altijd klopt met hoe het leven zich ontwikkelt.

Maar de belangrijkste stap is simpelweg het gesprek aangaan. Veel ouders zijn bang dat hun kinderen negatief zullen reageren, terwijl de praktijk vaak anders uitwijst. Als je kinderen mee hebt gekregen wat je belangrijk vindt in het leven, is de kans groot dat ze zo'n keuze juist toejuichen. Het is geen 'alles-of-niets'-verhaal; je kunt prima én je kinderen goed achterlaten én iets betekenen voor de wereld.

Saskia: "Inspiratie werkt beter dan druk. We hopen dat door ons verhaal te delen, meer mensen inzien dat nalaten aan een mooiere wereld heel normaal én heel bevrijdend is."

Overweeg je ook om 100WEEKS op te nemen in je testament?

Met een nalatenschap geef je vrouwen in extreme armoede het heft in eigen handen voor een duurzame toekomst. Lees hier meer over nalaten aan 100WEEKS.